Soit la suite \((u_n)_{n \geqslant 1} \), définie par :
Variations de la suite \((u_n)\)
-
Calculer les cinq premiers termes la suite \((u_n)\).
$$ u_1 = \frac{1}{1} - \frac{1}{1+1} $$$$ u_1 = \frac{2}{2} - \frac{1}{2} $$$$u_1 = \frac{1}{2} $$$$ u_2 = \frac{1}{2} - \frac{1}{2+1} $$$$ u_2 = \frac{1}{2}\textcolor{rgb(232 124 124)}{\times \frac{3}{3}} - \frac{1}{3} \textcolor{rgb(232 124 124)}{\times \frac{2}{2}} $$$$ u_2 = \frac{3}{6} - \frac{2}{6} $$$$u_2 = \frac{1}{6} $$$$ u_3 = \frac{1}{3} - \frac{1}{3+1} $$$$ u_2 = \frac{1}{3}\textcolor{rgb(232 124 124)}{\times \frac{4}{4}} - \frac{1}{4} \textcolor{rgb(232 124 124)}{\times \frac{3}{3}} $$$$ u_2 = \frac{4}{12} - \frac{3}{12} $$$$u_2 = \frac{1}{12} $$$$ u_4 = \frac{1}{4} - \frac{1}{4+1} $$$$ u_4 = \frac{1}{4}\textcolor{rgb(232 124 124)}{\times \frac{5}{5}} - \frac{1}{5} \textcolor{rgb(232 124 124)}{\times \frac{4}{4}} $$$$ u_4 = \frac{5}{20} - \frac{5}{20} $$$$u_4 = \frac{1}{20} $$$$ u_5 = \frac{1}{5} - \frac{1}{5+1} $$$$ u_5 = \frac{1}{6}\textcolor{rgb(232 124 124)}{\times \frac{6}{6}} - \frac{1}{6} \textcolor{rgb(232 124 124)}{\times \frac{5}{5}} $$$$ u_5 = \frac{6}{36} - \frac{5}{36} $$$$u_5 = \frac{1}{36} $$Conjoncturer alors sur la tendance générale de cette suite.
Cette suite semble être décroissante.
-
Vérifier que cette suite est décroissante, par les trois manière différentes :
-
par l'étude de la fonction :
$$ \forall x \geqslant 1, \hspace{2em} f(x) = \frac{1}{x} - \frac{1}{x+1} $$On étudie la fonction :
$$ \forall x \geqslant 1, \hspace{2em} f(x) = \frac{1}{x} - \frac{1}{x+1} $$On commence par calculer sa dérivée :
$$ f'(x) = \left( \frac{1}{x} \right)' - \left(\frac{1}{x+1}\right)' $$$$ f'(x) = -\frac{1}{x^2} - \left( -\frac{1}{(x+1)^2}\right) $$$$ avec \ (f \circ g)' = g' \times (f' \circ g) $$$$ \Biggl \{ \begin{gather*} g(x) = x+1 \\ f(X) = \frac{1}{X} \end{gather*} $$$$ \Biggl \{ \begin{gather*} g'(x) = 1 \\ f'(X) = -\frac{1}{X^2} \end{gather*} $$D'où :
$$ \left(\frac{1}{x+1}\right)' = -\frac{1}{(x+1)^2} $$$$ f'(x) = -\frac{1}{x^2} +\frac{1}{(x+1)^2} $$On peut à présent mettre au même dénominateur :
$$ f'(x) = -\frac{1}{x^2}\textcolor{rgb(232 124 124)}{\times \frac{(x+1)^2}{(x+1)^2}} +\frac{1}{(x+1)^2} \textcolor{rgb(232 124 124)}{\times \frac{x^2}{x^2}} $$$$ f'(x) = -\frac{(x+1)^2}{x^2(x+1)^2} +\frac{x^2}{x^2(x+1)^2} $$$$ f'(x) =\frac{ x^2- (x+1)^2 }{x^2(x+1)^2} $$$$ f'(x) =\frac{ \bigl(x-(x+1) \bigr) \bigl(x+(x+1 \bigr)) }{x^2(x+1)^2} $$$$ f'(x) =\frac{-1 \times (2x+1) }{x^2(x+1)^2} $$$$ f'(x) =\frac{\overbrace {-1} ^\text{ \(-\)} \hspace{0.1em}\times \hspace{0.1em} \overbrace { (2x+1) } ^\text{ \(+\)} }{ \underbrace { x^2(x+1)^2 } _\text{+} } $$On a :
$$\forall x \geqslant 1, \ f'(x) < 0 $$La dérivée étant tout le temps négative, la fonction \(f\) est tout le temps décroissante .
Il en est alors de même pour la suite \((u_n)\), définie de manière explicite par :
$$ \forall n \geqslant 1, \ u_n = f(n) $$ -
en étudiant le signe de la différence \(\Delta u_n\) :
$$ \Delta u_n = u_{n+1} - u_n \qquad (\Delta u_n) $$Dans un premier temps, on peut arranger la forme de \((u_n)\) :
$$ \forall n \geqslant 1, \hspace{2em} u_n = \frac{1}{n} - \frac{1}{n+1} $$$$ u_n = \frac{1}{n}\textcolor{rgb(232 124 124)}{\times \frac{n+1}{n+1}} - \frac{1}{n+1}\textcolor{rgb(232 124 124)}{\times \frac{n}{n}} $$$$ u_n = \frac{n+1}{n(n+1)} - \frac{n}{n(n+1)} $$$$ u_n = \frac{1}{n(n+1)} \qquad(u_n^*) $$Calcul de \((\Delta u_n)\)
$$ \Delta u_n = u_{n+1} - u_n \qquad (\Delta u_n) $$On utilise la forme factorisée \((u_n^*)\) :
$$ \Delta u_n = \frac{1}{(n+1) \bigl((n+1)+1 \bigr)} - \frac{1}{n(n+1)} $$$$ \Delta u_n = \frac{1}{(n+1) (n+2)} - \frac{1}{n+2} $$$$ \Delta u_n = \frac{1}{(n+1) (n+2)} - \frac{1}{n+2} \textcolor{rgb(232 124 124)}{\times \frac{n+1}{n+1}} $$$$ \Delta u_n = \frac{1}{(n+1) (n+2)} - \frac{n+1}{(n+1) (n+2)} $$$$ \Delta u_n = -\frac{1}{(n+1) (n+2)} < 0 $$Comme on a \((\Delta u_n < 0 )\), alors :
$$ u_{n+1} - u_n < 0 \Longrightarrow u_{n+1} < u_n $$Donc, la suite \((u_n) \) est bien monotone et décroissante .
-
en étudiant la valeur du rapport \(\Phi u_n\) :
$$ \frac{u_{n+1}}{u_n} \qquad(\Phi u_n) $$On réutilise la forme arrangée \((u_n^*)\) :
$$ \Phi u_n = \frac{\frac{1}{(n+1) (n+2)}}{\frac{1}{n(n+1)}} $$$$ \Phi u_n = \frac{1}{(n+1) (n+2)} \times \frac{n(n+1)}{1} $$$$ \Phi u_n = \frac{1}{\cancel{(n+1)} (n+2)} \times n\cancel{(n+1)} $$$$ \Phi u_n = \frac{n}{(n+2)} $$Ici, il est évident que le numérateur est toujours inférieur au dénominateur :
$$ \forall n \geqslant 1, \qquad n < n+2 $$
Arrangeons la forme pour faire apparaître la fraction en deux parties distinctes :
$$ \Phi u_n = \frac{n}{(n+2)} $$$$ \Phi u_n = \frac{n + 2 - 2}{(n+2)} $$$$ \Phi u_n = \frac{n + 2}{(n+2)} - \frac{2}{(n+2)} $$$$ \Phi u_n = 1 - \frac{2}{ \underbrace { (n+2) } _\text{ + }} < 1 $$Comme on a \((\Phi u_n < 1 )\), alors :
$$ \frac{u_{n+1}}{u_n} < 1 \Longrightarrow u_{n+1} < u_n $$Donc, la suite \((u_n) \) est bien monotone et décroissante .
-
-
Démontrer que :
$$ \forall n \geqslant 1, \hspace{2em} u_n \geqslant 0 $$En reprenant la forme arrangée \((u_n^*)\) :
$$ u_n = \frac{1}{n(n+1)} \qquad(u_n^*) $$$$ n \geqslant 1 \Longrightarrow n \geqslant 0 $$$$ n \geqslant 1 n + 1 \geqslant 2 \Longrightarrow n + 1 \geqslant 0 $$On a les deux facteurs du dénominateur qui sont tout le temps positif, alors :
$$\forall n \geqslant 1, \hspace{2em} u_n \geqslant 0 $$ -
Conjecturer alors sur la limite éventuelle de cette suite.
Comme cette suite est décroissante , et minorée par \((m=0)\), elle converge vers une certaine limite, qui semble être 0.
-
Enfin, calculer la limite de la suite \((S_n)\).
Avec la forme \((u_n^{*})\) de la suite \((u_n)\), on peut plus facilement calculer la limite :
$$ \\lim_{n \to \infty} \ \bigl[ u_n \bigr] = \\lim_{n \to \infty} \ \left[\frac{1}{n(n+1)} \right] $$$$ \\lim_{n \to \infty} \ \bigl[ u_n \bigr] = 0^+ $$
Variations de la suite \((S_n)\)
-
Calculer les cinq premiers termes la suite \((S_n)\).
$$ S_1 = u_1 $$$$S_1 = \frac{1}{2} $$$$ S_2 = u_1 + u_2 $$$$ S_2 = \frac{1}{2} + \frac{1}{6} $$$$ S_2 = \frac{1}{2}\textcolor{rgb(232 124 124)}{\times \frac{3}{3}} + \frac{1}{6} $$$$ S_2 = \frac{3}{6} + \frac{1}{6} $$$$ S_2 = \frac{4}{6} $$$$S_2 = \frac{2}{3} $$$$ S_3 = u_1 + u_2 + u_3 $$$$ S_3 = \frac{1}{2} + \frac{1}{6} + \frac{1}{12} $$$$ S_3 = \frac{1}{2}\textcolor{rgb(232 124 124)}{\times \frac{6}{6}} + \frac{1}{6}\textcolor{rgb(232 124 124)}{\times \frac{2}{2}} + \frac{1}{12} $$$$ S_3 = \frac{6}{12} + \frac{2}{12} + \frac{1}{12} $$$$ S_3 = \frac{9}{12} $$$$S_3 = \frac{3}{4} $$$$ S_4 = u_1 + u_2 + u_3 + u_4 $$$$ S_4 = \frac{1}{2} + \frac{1}{6} + \frac{1}{12} + \frac{1}{20} $$$$ S_4 = \frac{1}{2}\textcolor{rgb(232 124 124)}{\times \frac{30}{30}} + \frac{1}{6}\textcolor{rgb(232 124 124)}{\times \frac{10}{10}} + \frac{1}{12}\textcolor{rgb(232 124 124)}{\times \frac{5}{5}} + \frac{1}{20}\textcolor{rgb(232 124 124)}{\times \frac{3}{3}} $$$$ S_4 = \frac{30}{60} + \frac{10}{60} + \frac{5}{60} + \frac{3}{60} $$$$ S_4 = \frac{48}{60} $$$$ S_4 = \frac{4 \times 12 }{5 \times 12 } $$$$ S_4 = \frac{4 \times \cancel{12} }{5 \times \cancel{12} } $$$$S_4 = \frac{4 }{5 } $$$$ S_5 = u_1 + u_2 + u_3 + u_4 + u_5 $$$$ S_5 = \frac{1}{2} + \frac{1}{6} + \frac{1}{12} + \frac{1}{20} + \frac{1}{36} $$$$ S_5 = ... $$$$S_5 = \frac{5 }{6} $$ -
Conjoncturer alors sur la tendance générale de cette suite, et sa limite éventuelle.
Cette suite semble être croissante, et converger vers 1.
-
Par un téléscopage, simplifier l'expression de la suite \((S_n)\).
Un téléscopage peut se faire lorsque l'on est face à la une somme de termes récurrents d'une suite quelconque \((a_n)\) :
$$ \sum_{k = 1}^n \bigl[ a_{k+1} - a_k \bigr] = a_{1} - a_0 + a_{2} - a_1 \ + \ ... \ + \ a_{n} - a_{n-1} + a_{n+1} - a_n $$$$ \sum_{k = 1}^n \bigl[ a_{k+1} - a_k \bigr] = a_{n+1} - a_0 $$On a :
$$ \forall n \geqslant 1, \hspace{2em} S_n = \sum_{k = 1}^n u_k $$$$ S_n = \sum_{k = 1}^n \left[ \frac{1}{k} - \frac{1}{k+1} \right] $$On inverse l'ordre des deux pour avoir la forme souhaitée \((a_{k+1} - a_k)\).
$$ S_n = \sum_{k = 1}^n \left[ - \left( \frac{1}{k} - \frac{1}{k+1} \right) \right] $$$$ S_n = - \sum_{k = 1}^n \left[ \frac{1}{k+1} - \frac{1}{k} \right] $$On pose alors une nouvelle suite \((a_n)\) :
$$ \forall n \geqslant 1, \hspace{2em} a_n = \frac{1}{n} $$Pour que :
$$ S_n = -\sum_{k = 1}^n \bigl[ a_{k+1} - a_k \bigr] $$Et effectuer le téléscopage :
$$ S_n = -(a_{n+1} - a_1) $$$$ S_n = - \left( \frac{1}{n+1} - \frac{1}{1} \right) $$$$ S_n = 1 - \frac{1}{n+1} $$$$ S_n = \textcolor{rgb(232 124 124)}{\times \frac{n+1}{n+1}} - \frac{1}{n+1} $$$$ S_n = \frac{n+1}{n+1}- \frac{1}{n+1} $$$$ S_n = \frac{n}{n+1} \qquad(S_n^*) $$ -
Avec cette nouvelle expression de \((S_n)\), calculer son sens de variations avec les trois méthodes.
-
par l'étude de la fonction :
$$ \forall x \geqslant 1, \hspace{2em} S(x) = \frac{x}{x+1} $$La dérivée d'un quotient est :
$$ \forall f, \ \forall g \neq 0, $$$$ \left(\frac{f}{g} \right)' = \frac{f'g - fg'}{g^2} $$On calcule la dérivée de \(g(x)\) :
$$ S'(x) = \left(\frac{f}{g} \right)' = \frac{f'g - fg'}{g^2} $$$$ avec \enspace \Biggl \{ \begin{gather*} f(x) = x \\ g(x) = x + 1 \end{gather*} $$$$ avec \enspace \Biggl \{ \begin{gather*} f'(x) = 1 \\ g'(x) = 1 \end{gather*} $$$$ S'(x) = \frac{x+1 - x}{(x+1)^2} $$$$ S'(x) = \frac{1}{(x+1)^2} $$$$ S'(x) = \frac{1}{\underbrace{ (x+1)^2} } _\text{\(>0\) } $$Comme on a la dérivée \((S'(x) > 0 )\), alors la fonction \(S(x)\) est croissante.
Alors, la suite \((S_n) \) est bien monotone et croissante .
-
par l'étude du signe de \((\Delta S_n)\) :
$$ \Delta S_n = S_{n+1} - S_n \qquad(\Delta S_n) $$$$ \Delta S_n = S_{n+1} - S_n \qquad(\Delta S_n) $$$$ \Delta S_n =\frac{(n+1)}{(n+1) + 1} - \frac{n}{n+1} $$$$ \Delta S_n =\frac{(n+1)}{n+2} - \frac{n}{n+1} $$On met au même dénominateur :
$$ \Delta S_n =\frac{(n+1)}{n+2}\textcolor{rgb(232 124 124)}{ \frac{n+1}{n+1} } - \frac{n}{n+1}\textcolor{rgb(232 124 124)}{ \frac{n+2}{n+2}} $$$$ \Delta S_n =\frac{(n+1)^2}{(n+1)(n+2)} - \frac{n(n+2)}{(n+1)(n+2)} $$$$ \Delta S_n =\frac{(n+1)^2 - n(n+2)}{(n+1)(n+2)} $$Puis on développe :
$$ \Delta S_n =\frac{n^2 + 2n + 1 - n^2 - 2n }{(n+1)(n+2)} $$$$ \Delta S_n =\frac{1}{\underbrace{ (n+1) } _\text{\(>0\) } \underbrace{ (n+2) } _\text{\(>0\) }} $$Comme on a \((\Delta S_n > 0 )\), alors :
$$ S_{n+1} - S_n > 0 \Longrightarrow S_{n+1} > S_n $$Donc, la suite \((S_n) \) est bien monotone et croissante .
-
par l'étude du rapport \((\Phi S_n)\) :
$$ \Phi S_n = \frac{S_{n+1}}{S_n} $$$$ \Phi S_n = \frac{S_{n+1}}{S_n} $$$$ \Phi S_n = \frac{n}{n+1} \times \frac{1}{\frac{n+1}{(n+1)+1}} $$$$ \Phi S_n = \frac{n}{n+1} \times \frac{1}{\frac{n+1}{n+2}} $$$$ \Phi S_n = \frac{n}{n+1} \times \frac{n+2}{n+1} $$$$ \Phi S_n = \frac{n^2 + 2n}{n^2 + 2n + 1 } $$$$ \Phi S_n = \frac{n^2 + 2n}{n^2 + 2n} + \frac{1}{n^2 + 2n + 1 } $$$$ \Phi S_n = 1 + \frac{1}{ \underbrace{ n^2 + 2n + 1 } _\text{\(>0\) } } > 1 $$Comme on a \((\Phi S_n > 1 )\), alors :
$$ \frac{S_{n+1}}{S_n} > 1 \Longrightarrow S_{n+1} > S_n $$Donc, la suite \((S_n) \) est bien monotone et croissante .
-
-
Démontrer pa récurrence que :
$$ \forall n \geqslant 1, \hspace{2em} S_n \leqslant 1 \qquad(P_n) $$$$ \forall n \geqslant 1, \hspace{2em} S_n \leqslant 1 \qquad(P_n) $$On arrange l'expression en injectant l'expression \((S_n^*)\) :
$$\forall n \geqslant 1, \hspace{2em} \frac{n}{n+1} \leqslant 1 \qquad(P_n^*) $$-
Calcul du premier terme
$$ S_1 = \frac{1}{2} < 1 $$Alors, \(P_1\) est vraie .
-
Vérification de l'hérédité
Prenons comme hypothèse que \((P_n^*)\) est vraie :
$$\forall n \geqslant 1, \hspace{2em} \frac{n}{n+1} \leqslant 1 \qquad(P_n^*) $$On souhaite alors vérifier à partir de celle-ci que c'est le cas aussi pour \((P_{n+1}^*)\)
$$ \forall n \geqslant 1, \hspace{2em} \frac{n+1}{n+2} \leqslant 1 \qquad(P_{n+1}^*) $$
On repart alors de \((P_n^*)\) supposée vraie :
$$ \forall n \geqslant 1, \hspace{2em} \frac{n}{n+1} \leqslant 1 \qquad(P_n^*) $$$$ \frac{n}{n+1}\textcolor{rgb(232 124 124)}{\times \frac{n+1}{n} \times \frac{n+1}{n + 2} } \leqslant \textcolor{rgb(232 124 124)}{ \frac{n+1}{n} \times \frac{n+1}{n + 2} } $$$$ \frac{n+1}{n+2} \leqslant \frac{n+1}{n} \times \frac{n+1}{n + 2} $$$$ \frac{n+1}{n+2} \leqslant \frac{n^2 + 2 n + 1}{n^2 + 2n} $$$$ \frac{n+1}{n+2} \leqslant 1 + \frac{1}{ \underbrace{ n^2 + 2n + 1 } _\text{\(>0\) } } $$$$ \frac{n+1}{n+2} \leqslant 1 $$Soit,
$$\forall n \geqslant 1, \hspace{2em} \frac{n+1}{n+2} \leqslant 1 \qquad(P_{n+1}^*) $$Alors, si la proposition \((P_n)\) est vraie, elle est aussi héréditaire .
-
Conclusion
Comme on a montré que la proposition \((P_n)\) était vraie pour son terme de rang iniital \((n = 1)\) et que, supposée vraie, elle était aussi héréditaire, alors elle est alors vraie pour tout \((n \geqslant 1)\) .
On a alors montré par récurrence que :
$$\forall n \geqslant 1, \hspace{2em} S_n \leqslant 1 $$
-
-
Conjecturer alors sur la limite éventuelle de cette suite.
Comme cette suite est croissante , et majorée par \((M=1)\), elle converge vers une certaine limite, qui semble être 1.
-
Enfin, calculer la limite de la suite \((S_n)\).
Avec la forme \((S_n^{**})\) de la suite \((S_n)\), on peut plus facilement calculer la limite :
$$ \\lim_{n \to +\infty} \ \bigl[ S_n \bigr] = \\lim_{n \to +\infty} \ \left[\frac{n}{n+1} \right] $$$$ \\lim_{n \to +\infty} \ \bigl[ S_n \bigr] = \\lim_{n \to +\infty} \ \left[\frac{n + 1 - 1}{n+1} \right] $$$$ \\lim_{n \to +\infty} \ \bigl[ S_n \bigr] = \\lim_{n \to +\infty} \ \left[ \frac{n + 1}{n+1} - \frac{1}{n+1} \right] $$$$ \\lim_{n \to +\infty} \ \bigl[ S_n \bigr] = \\lim_{n \to +\infty} \ \left[ 1 - \frac{1}{n+1} \right] $$$$ \\lim_{n \to +\infty} \ \bigl[ S_n \bigr] = 1 $$$$ avec \enspace \Biggl \{ \begin{gather*} \\lim_{n \to +\infty} \ \left[\frac{1}{n+1} \right] = 0^+ \end{gather*}$$
Soit une nouvelle suite \(S_n\), définie par une série issue de la suite \((u_n)\) telle que :